Wanneer je leerde geloven in het bestaan van de hel en daar in je vroegste jeugd – of later- angst voor ontwikkelde, is het volkomen normaal dat je hier later in je leven nog wel eens last van hebt, of je nou gelooft in het bestaan van de hel of niet.

Angstnetwerk

Angst voor de hel kan zelfs tientallen jaren nadat men stopte te geloven in de hel, nog de kop opsteken. Mensen kunnen bijvoorbeeld op hun sterfbed een intense angst ervaren, maar ook kunnen nachtmerries plotseling voorkomen. Wanneer je in de angst terecht komt, activeert soms het volledige angstnetwerk* dat daarmee verweven is en kunnen oude verhalen en gedachten opnieuw angst inboezemen. Bijvoorbeeld wanneer iemand zich ineens herinnert ooit geleerd te hebben dat God soms door dromen spreekt en zich in paniek afvraagt: wat nou als mijn nachtmerrie door God gezonden is en een aansporing is om me te bekeren? Een intense, kinderlijke angst kan het gevolg zijn.


Angst voelen betekent vooral dat je angstnetwerk* actief is, dat er ‘angstlampjes’ oplichten in je hersenen. De bedrading daarvan komt onder andere uit je jeugd en zegt vaak meer over de angst van je opvoeders en leraars, dan over jou.

*Een angstnetwerk is een reeks aan associaties die de hersenen bewust en onbewust hebben gemaakt. Voorbeeld: iemand werd aangevallen door een beer. Dit gebeurde in het bos, op een pad met een struik met rode bessen. Het kan zijn dat deze persoon jaren later opnieuw langs een struik met rode bessen loopt en zich ineens zeer onbehaaglijk of angstig voelt, zonder te begrijpen waarom. De rode bessen fungeren als een trigger die de angst oproept die daar ooit mee samenviel. Zo kunnen hersenen ook associëren met angst voor de hel. De angst lijkt uit het niets te komen, maar is vrijwel altijd het gevolg van een onbewust gemaakte associatie (bv boosheid, dood, straf, pijn, eenzaamheid).

Erkenning

Geconfronteerd worden met deze oude angst, kan je ook zien als een kans om de oude angstbedrading te leren herkennen en begrijpen.

Als het je lukt om er met je volledige, zintuiglijke aandacht bij aanwezig te blijven, kan je zien hoe de angst eruit ziet die je als jong kind met je meedroeg. Door ernaar te kijken en door de angst te doorvoelen, kan je het bange kind dat je was – en ergens misschien nog altijd bent – erkenning geven, en langzaam maar zeker kalmeren en troosten.

Soms is het nodig om dit onder professionele begeleiding te doen. Traumatherapie kan hierbij zeker helpend zijn en raden wij van harte aan – in een vorm die jou aanspreekt – wanneer je last hebt van angst voor de hel.

Godsbeeld

Of je nou wel of niet gelooft in het bestaan van de hel, op het moment dat je met angst voor de hel wordt geconfronteerd, lijkt deze reëel. Hoe je over de hel hebt leren denken, hangt nauw samen met je godsbeeld. Wanneer ‘voor eeuwig straffen’ of ‘vernietigen’ niet past bij jouw godsbeeld, zal je het bestaan van de hel over het algemeen niet zien als een fysieke plek. Over het algemeen valt het dan met de angst voor de hel wel mee. Wanneer je de hel echter ziet als een fysieke plek waar je werkelijk naartoe kunt worden gestuurd, kan de angst een grotere rol spelen.

Bij velen wordt de angst minder wanneer zij bedenken dat alles wat ze menen te weten over de hel, hen ooit is aangeleerd door mensen die het zelf ook weer aangeleerd hebben gekregen. Maar er zijn ook mensen bij wie zelfs deze gedachte angst oproept, omdat zij hebben geleerd dat alles dat het fundament onder hun geloof aan het wankelen brengt, van de duivel komt. Wanneer je te maken hebt met angst voor de hel waaraan met geen mogelijkheid iets lijkt te doen, kan het helpen om je te verdiepen in het godsbeeld dat je hebt ontwikkeld. Van een godsbeeld kan men over het algemeen geloven dat de wérkelijkheid (= God) anders is dan de ideeën over de werkelijkheid. Om meer ruimte te maken voor Wie God wérkelijk is, kan het helpen om je eigen godsbeeld onder de loep te nemen en te vergelijken met het godsbeeld van een andere gelovige.

Boeken en dvd

De ervaring leert dat bij orthodox gelovigen en mensen met een (onbewust) streng of straffend godsbeeld het boek ‘Het vaderhart van God’ door Floyd McClung, een helende uitwerking kan hebben.

Datzelfde geldt voor het boek ‘Zonderschuld’ door Mattias Rouw, dat laat zien dat het begrip ‘zonde’ in het vroege christendom nauwelijks gekoppeld was aan het begrip ‘schuld’. Voor velen een verademing!

Een boek dat een godsbeeld schetst dat mogelijk totaal anders is dan je hebt leren kennen, is het boek ‘Een ongewoon gesprek met God’ door Neale Donald Walsch. In dit boek claimt de schrijver dat hij de woorden van God heeft ontvangen. Dit zal sommige gelovigen misschien een brug te ver zijn, maar voor degenen die deze claim bij de schrijver kunnen laten kan dit boek zo verfrissend zijn dat hun godsbeeld erdoor verandert op een bevrijdende manier.

Een dvd die de hel op diverse manieren belicht en alleen daarom al relativerend kan werken, is de dvd ‘Verdoemd‘. < Op deze site is ook een spel te vinden waarmee dit zware onderwerp binnen het gezin of de kerkelijke gemeenschap op een eenvoudige manier tot gespreksonderwerp gemaakt kan worden.

Door een boek te lezen of een film te bekijken en je te verdiepen in de gedachtewereld van de maker, kan je eigen gedachtegoed worden opgerekt. Je bepaalt uiteindelijk zelf of je je oorspronkelijke aannames aanpast of dat je het boek of de film ter kennisgeving aanneemt en aan de kant schuift. Alleen al het nadrukkelijk stilstaan bij het feit dat je met een andere ‘bedrading’ tot andere conclusies kunt komen, kan een relativerende en daarmee bevrijdende werking hebben. Verdiep je dus in andere visies. En kies bij sterke angst dan vooral voor schrijvers en filmmakers die je niet als ‘dwaalleraar’ of ‘godslasterlijk’ beschouwt. Zoek artikelen, boeken en filmpjes zo ver mogelijk van ‘huis’ in een gebied waar je je nog net veilig voelt.

Angst voor de hel is niets om je voor te schamen.

Blijf er niet mee rondlopen!

Voor advies kan je het contactformulier gebruiken.